*****        منتظر نظرات و پيشنهادات شما همكاران گرامي هستيم *****

طنين جيغ مادر در گوش‌جنين




آيا مي‌دانيد استرس دوران بارداري مادر با جنين چه مي‌كند؟

براي تولدش هزار جور تهيه و تدارك ديده بود. لباس‌هاي رنگ و وارنگ نوزادي، انواع و اقسام پتو و رختخواب كه آنها را توي تخت وگهواره پهن كرده بود.

شيشه شير، ناخن گير نوزاد، شامپو و صابون و روغن حمام، كالسكه، روروك، صندلي مخصوص غذاخوردن، انواع اسباب بازي، حتي فكرش را كرده‌بود كه وقتي كودكش به كلاس اول برود چه كيفي برايش بخرد! اما همه اين‌ها با كلي استرس و فشار تهيه شده بود. چقدر سر اينكه به جز گهواره حتما تخت چوبي رنگي هم بخرند، با شوهرش جر و بحث كرده‌ و حرص خورده‌بود.

آخرش هم همسر بيچاره براي اينكه به خانم حامله‌اش فشار عصبي وارد نيايد، حاضر شده بود زير بار قرض برود! حتما با خود مي‌گوييد خوب اشكالي ندارد، اين چيز‌ها عادي است و با به دنيا آمدن نوزاد همه چيز فراموش مي‌شود! اشتباه نكنيد.

ممكن است بدهي‌ها پرداخت شده و لباس‌ و تخت براي كودك كوچك شود، اما استرس مادر در دوران بارداري، اثري بر كودك گذاشته كه فراموش نخواهد شد. حداقل اش اين است كه محققان به تازگي گفته‌اند: نوزاد مادري كه در بارداري استرس داشته باشد، در آينده دچار اضطراب و مشكلات رواني مي‌شود. فكر مي‌كنيد داشتن يك اتاق زيباي كودك ارزشش را دارد ؟!

محققان به تازگي دريافته‌اند استرس شديد مادر در دوران بارداري، ممكن است موجب ابتلاي كودك او به شيزوفرني در آينده شود. تيم محققان دانشگاه منچستر با بررسي 83/1 ميليون دانماركي بين سال‌هاي 3791 تا 1995 به اين نتيجه رسيده و آن را در مجله روانشناسي عمومي به چاپ رسانده‌اند.

در اين مطالعه مشخص شد احتمال ابتلا به شيزوفرني و اختلالات مشابه درفرزند زناني كه يكي از عزيزان خود را در 3ماهه اول بارداري از دست داده‌اند؛ حدود 67 درصد بيشتر است. لازم است بدانيد اين ارتباط ( يعني ارتباط بين داغداري و احتمال شيزوفرني ) در كساني كه سابقه بيماري رواني نداشتند، مشاهده شد.

ژن، هورمون، محيط

يافته‌ اخير دانشمندان تاييدي بر اين تئوري است كه وضعيت رواني مادر اثري عميق بر كودك زاده نشده‌اش دارد. جالب است بدانيد تحقيقات قبلي محققان نشان داده بود كه استرس مادر در بارداري مي‌تواند خطر زايمان زودرس مادر را زياد كند و موجب كاهش وزن نوزاد در زمان تولد شود. مطالعات ديگر هم حاكي از اين است كه اختلالاتي در ساختمان و عملكرد مغز اين نوزادان در آينده بوجود مي‌آيد كه با شيزو فرني مرتبط است و به‌نظر مي‌رسد شروع اين تغييرات از مراحل اوليه تكامل نوزاد است. با اين حال محققان هنوز نتوانسته‌اند شواهدي پيدا كنند كه از دست دادن يكي از عزيزان در زمان ديگري از بارداري ( 6 ماه دوم) اثري بر نوزاد داشته باشد.

محققان فكر مي‌كنند مواد شيميايي كه در پاسخ به استرس از مغز مادر آزاد مي‌شود اثر مستقيم بر مغز جنين- كه در حال تكامل است- دارد. اين اثر ممكن است در اوايل بارداري كه سد محافظ بين مادر و جنين هنوز كامل نشده، بيشتر باشد. علاوه بر اين احتمال شيزوفرني به عوامل ديگري از جمله ژن‌ها هم ربط دارد. پروفسور فيليپ بيكر از بيمارستان سن ماري منچستر مي‌گويد: به تدريج ما داريم متوجه مي‌شويم محيطي كه جنين در رحم مادرش در آن قرار مي‌گيرد نقش تعيين كننده‌اي در سلامت دراز مدت او دارد با اين حال ما نمي‌خواهيم مردم را بيش از حد نگران كنيم.

2علت عمده مرگ نوزاد

متأسفانه از هر 50 زن باردار يك نفربه علت استرس بارداري مبتلا به اختلال در خوردن مي‌شود. اهميت اين قضيه هم در ارتباط اين اختلال با تولد نوزاد كم وزن و نارس است. بد نيست بدانيد كه اين‌ها 2 علت عمده مرگ نوزاد پس از تولد و بيمار شدن كودك در آينده است. منظور از اختلال خوردن بي‌اشتهايي عصبي(آنوركسيا) است كه در آن فرد از ترس چاق شدن، غذا نمي‌خورد و همچنين بوليميا كه پس از خوردن براي اينكه چاق نشود، خود را وادار به استفراغ مي‌كند.

جالب است بدانيد اثر استرس مادر در بارداري در جنين دختر و پسر متفاوت است. محققان دانشگاه مگديبورگ آلمان اثر استرس در 3ماهه سوم بارداري موش‌ها را بررسي كرده و متوجه شدند فرزندان چنين موش‌هايي ارتباطات مغزي كمتري بين دو نيمكره مغز داشته و در نتيجه كمتر قادر به كنترل احساسات خود هستند. علاوه بر اين در ساير نواحي مغزي هم الگوي متفاوتي از انشعابات عصبي نسبت به شرايط طبيعي مشاهده شد كه البته در دختر و پسر با هم فرق داشت.

پسر‌ها كم طاقت ترند!

بعضي تحقيقات نشان داده كه استرس بارداري باعث دختر شدن كودك خواهد شد. اين اولين بررسي است كه ارتباط استرس با جنس جنين را نشان داده‌است. آنچه محققان دانماركي در مجله پزشكي توليد مثل انسان چاپ كرده‌اند حاكي از اين است كه احتمال دختر شدن نوزاد درمادران باردار پر استرس تا 5 درصد بيشتر از مادراني است كه آرامش خيال دارند. از آنجا كه كروموزوم پدري تعيين‌كننده جنسيت جنين است، امكان دارد سطوح بالاي هورمون استرس لانه‌گزيني جنين پسر را در رحم سخت كرده و باعث سقط جنين‌هاي پسر شود.

مشكل رفتاري با منشأ جنيني!

كودكي كه مشكل رفتاري دارد، مضطرب وترسوست، ممكن است در دوران جنيني در معرض استرس مادر قرار گرفته‌باشد. محققان دانشگاه بريستول انگليس در يافته‌اند اضطراب در اواخر حاملگي با افزايش مقدار كورتيزول (يا همان هورمون استرس) در 10 سالگي كودكي كه قرار است به دنيا بيايد، ارتباط دارد. جالب است بدانيد كورتيزول خون جنين را مي‌توان از هفته 17 جنيني اندازه گرفت.

متخصصان معتقدند مقادير بالاي كورتيزول از جفت رد مي‌شود. اين هورمون در حالت طبيعي به بدن كمك مي‌كند كه با شرايط پر استرس به خوبي كنار بيايد. اما مواجهه طولاني‌ مدت با آن مي‌تواند افراد را دچار افسردگي، اضطراب و خستگي شديد كند. مطالعات قبلي در حيوانات هم نشان داده بود كه استرس حيوانات باردار بر سيستم پاسخ به استرس در بدن يعني محور هيپوتالاموس- هيپوفيز- آدرنال كه استرس را كنترل مي‌كند، تاثير دارد.

آخرين تحقيقات پروفسور ويوت گلوور از كالج سلطنتي لندن نيز نشان مي‌دهد فرزندان زناني كه در دوران بارداري استرس داشته‌اند، مستعد مشكلات رفتاري و رواني مانند بيش‌فعالي و كم توجهي (ADHD) هستند. علاوه بر اين كودكاني كه دردوران تكامل در معرض كورتيزول فراوان قرار بگيرند، در 18‌ماهگي IQ وهوش كمتري خواهند داشت.

اين كودكان بچه‌هايي بسيار ترسو و مضطرب هستند. بد نيست بدانيد حدود يك ميليون كودك در انگليس از مشكلات ناشي از عدم تكامل عصبي مانند تاخير شناختي، ADHD و اضطراب رنج مي‌برند كه محققان معتقدند 15 درصدشان ممكن است در اثر استرس قبل از تولد باشد.

در اين بررسي محققان عوامل استرس مادر در بارداري را بررسي كرده و متوجه شدند اثر اين استرس در تكامل آينده كودك در زناني كه همسرشان در بارداري نسبت به آنها بي‌رحم بوده و خشونت كرده‌اند، بسيار واضح است. بنابر اين شوهران نقش مهمي در كاهش استرس زن باردار دارند. عوامل ژنتيكي و محيط زندگي كودك بعد از تولد هم عوامل ديگري هستند كه در تكامل كودك نقش دارند.

يك اثر بزرگ!

طبق اين بررسي، استرس مادر احتمال ابتلا به يك سري مشكلات را افزايش مي‌دهد. مثلا احتمال ابتلاي كودك به بيش فعالي و كم‌توجهي را دو برابر مي‌كند. بنابر اين لازم است استرس مادران در دوران بارداري، سنجيده شود و درصورت نياز مداخله براي كاهش آن انجام شود. در واقع با كاهش استرس مادر در بارداري مي‌توان غير مستقيم بر پيامد حاملگي و بهبود تكامل نوزادان تاثير گذاشت. البته همين حرف‌ها و نتايج تحقيقات هم نبايد نگراني شما خانم باردار را فراهم آورد وگرنه نقض غرض شده‌است.

دكتر ديويد كاگهيل از دانشگاه داندي در اين باره مي‌گويد: ما درباره مقادير بسيار زياد استرس صحبت مي‌كنيم و گرنه كمي استرس بخشي طبيعي از زندگي روزانه است كه بدن به خوبي از عهده‌اش برمي‌آيد. اين هشداري است براي شما كه خود را در معرض استرس شديد قرار ندهيد و همين طور براي اطرافيان تا در دوران بارداري كاري نكنند كه ميزان استرس‌ شما از حد مجاز فراتر رود. متخصصان براي كم كردن اين استرس‌ها راه‌هايي را پيشنهاد مي‌كنند كه كلاسهاي پيش از زايمان يكي از آنهاست. در اين كلاسها آنچه زنان لازم است درباره بارداري، زايمان و سلامت كودك بدانند و روش‌هاي آرامش يافتن به آنها آموزش داده مي‌شود.

ريشه استرس را ببر

1) ورزش، تمركز و تمرين آرامش و تمرين تنفس عميق نه تنها در كاهش استرس بارداري مؤثرند بلكه به راحتي زايمان هم كمك مي‌كنند.

2) نداشتن خواب كافي، نداشتن تغذيه مناسب و اندوهگين بودن خودشان عوامل استرس زا به حساب مي‌آيد و شما را مستعد آسيب در برابر هر استرس حتي كوچك مي‌كنند. بنابر اين مراقب خواب و تغذيه خود باشيد و زياد مواد كافئين‌دار نخوريد.

3) اميدوار باشيد و نگرش مثبت به وقايع داشته باشيد. ديدگاه شما به عوامل استرس زا مي‌تواند تاثير آنها بر شما را كم و زياد كند. اگر اميدوار باشيد، بر استرس بهتر غلبه مي‌كنيد.

4) بچه‌دارشدن بزرگ‌ترين تغيير زندگي شماست و ممكن است براي اينكه با اين تغيير كنار بياييد نياز به حمايت فاميل و دوستان داشته باشيد. بنابر اين حتي قبل از تولد نوزاد از اطرافيان خود براي مواجهه با استرس كمك بخواهيد.

5) اگر بعد از به‌كار گرفتن تمام اين روش‌ها استرس داشتيد به روانشناسان و روانپزشكان مراجعه كنيد.

 دكتر مهشيد چايچي

 

*************************




>>صفحه اصلي<<

اهداف

موفقيت سازماني
خانواده
روانشناسی
تربیتی
سلامت - زيرذره بين فعال است
بازنشستگان
بخشنامه ها
قوانين و لوايح مجلس
مادر و کودک
ورزشی

ارتباط با مشاور زنان و خانواده 

سايتهاي مرتبط

آيين نامه توسعه مشاركت زنان