*****        منتظر نظرات و پيشنهادات شما همكاران گرامي هستيم *****

نگاهي به دلايل تاخير سن ازدواج جوانان



جام جم = يكشنبه 25 آذرماه 86

ازدواج در سبزترين فصل زندگي

21 آذر سالروز ازدواج آسماني علي(ع) و فاطمه (س) بود، داستان پيوند 2 دريا که با همه وسعت و بزرگي، در عين سادگي زندگي مشترکي را با يک تخت از چوب و ليف خرما، 2تشک و يک روانداز، يک تکه حصير و آسيابي دستي، يک مشک آب و 4پياله چوبي، يک ابريق و چند کوزه سفالين - که جهيزيه دختر پيامبرص بود - آغاز کردند و سبزترين خانواده هستي را تشکيل دادند.

امروز ازدواج جوانان با چالش هاي زيادي مواجه است، بيکاري جوانان و نداشتن مسکن و سرپناه مناسب و مشکلات مالي از يک سو و چشم و همچشمي هاي کورکورانه و تجمل گرايي از سوي ديگر موجب شده سن ازدواج جوانان روبه فزوني رود و تبعات جبران ناپذير اجتماعي و رواني را در پي داشته باشد.

به بهانه سالروز اين ازدواج آسماني گزارشي از دلايل تاخير سن ازدواج تهيه کرده ايم که از نظر مي گذرد.يکي از بديهي ترين حقوق هر انساني، ازدواج است.

پدر و مادر و جامعه وظيفه دارند شرايط را طوري فراهم کنند که هر فرد در ابتداي سنين جواني بتواند ازدواجي دائمي، پايدار و موفق را تجربه کند و در سايه آن، به آرامش واقعي برسد و با تولد فرزندان، نقشي را که طبيعت در جهت بقا به عهده او گذاشته است، به انجام برساند. حقي که سال هاست مورد بي توجهي قرار گرفته و به نياز دست چندم تبديل شده است.

شايد امروز براي دوران ما که حداقل سن ازدواج براي دختران 25 سال و براي پسران حدود 30 سال است ، باور کردني نباشد که در گذشته اي نه چندان دور، دختران در 14- 15 سالگي و پسران در سنين 20سالگي ازدواج مي کردند و وقتي به سن دختر و پسر دانشجو و بيکار امروزي مي رسيدند، هر کدام چند بچه قد و نيم قد نيز داشتند. وجود فاصله اي نزديک به يک دهه بين سن بلوغ و ازدواج، تبعات فردي و اجتماعي فراواني را به دنبال دارد که پرداختن به آنها، از موضوع اين گزارش خارج است. قصد ما اين است که عوامل مختلفي را که چنين شکافي را ايجاد کرده اند، مورد بررسي قرار دهيم و راهکارهايي را با نظر کارشناسان براي آنها ارائه کنيم.

در انتظار فراغت

دختر و پسر امروز وقتي به سن بلوغ مي رسند، هنوز خيلي کارها را بايد انجام دهند. آنها در اين سنين مشغول تحصيلند و از ديد بزرگترهاي خود، بچه به حساب مي آيند و شايد تنها چيزي را که نمي توانند حتي به مخيله خود راه دهند، ازدواج است. آنها بايد منتظر بمانند و تلاش کنند تا خوان اول را بگذرانند.

اما تحصيلات متوسطه در دنياي پيچيده امروز براي پيدا کردن شغل مناسب و گذران زندگي کافي نيست. جوان امروز ناچار است براي يافتن موقعيت هاي بهتر، حداقل 4 سال دوره تحصيلات تکميلي و عالي را نيز بگذراند، و پس از آن خوان دوم به نام سربازي مانع ديگري است که پيش پاي جوان قرار دارد. معاون مطالعات سازمان ملي جوانان در اين باره مي گويد: جوامع پيچيده امروزي، فرآيندهاي اجتماعي جديدي را به همراه دارند.

به طور طبيعي ميل اجتماع به اين سمت پيش مي رود که جوان پس از استقرار، نسبت به تشکيل خانواده اقدام کند. از زماني که سربازي به عنوان يک خدمت ضروري و اجباري تعيين شد، به طور خودکار 2 سال به دوران تجرد جوان اضافه شد. توجه داشته باشيد که اشتغال در مشاغل اداري منوط به گذراندن سربازي و پايان خدمت است.

پديده تحصيل در آموزش عالي و تکميلي نيز در فرآيند ازدواج تاثير گذاشته است، به گونه اي که در حال حاضر، يکي از شرايط ازدواج تحصيلات عالي است که خود اين مطلب نيز حداقل 4 5سال سن ازدواج را به تاخير مي اندازد.

با اين شرايط، به طور طبيعي اگر دختر و پسر بخواهند پس از اتمام تحصيلات ازدواج کنند، به حدود 30 سالگي مي رسند، در اين صورت فاصله زيادي بين سن بلوغ و ازدواج ايجاد مي شود. چنين فاصله اي تبعات ناخوشايند اجتماعي و فردي را به دنبال دارد.

اسحاقي معتقد است، بايد زمينه اي فراهم شود که افراد بتوانند حين گذراندن تحصيلات و خدمت سربازي ازدواج کنند. براي مثال همچنان که در قانون تسهيل ازدواج جوانان يا برنامه ملي ازدواج در سازمان ملي جوانان پيش بيني شده است، جوان بتواند در محلي خدمت کند که نزديک به خانواده باشد يا در نظام آموزش عالي و دوره تحصيل بتواند کنار خانواده باشد يا از خوابگاه هاي متاهلين استفاده کند.

امروزه آسيب هاي ناشي از تاخير در سن ازدواج براي جوانان تبيين نمي شود، بنابراين جوان و خانواده او چنين تاخيري را طبيعي و گاه براي فراهم آوردن موقعيت هاي بهتر لازم مي دانند. زندگي جديد و تغييرات اجتماعي باعث شده است ايستگاه هاي مختلفي در مسير جوان گذاشته شود که بايد تمام آنها را رد کند تا توقع ازدواج از او ايجاد شود.

حال اگر پيامدهاي اين تاخير به طور شفاف بيان شود، بسياري از کساني که در سن ازدواج هستند و موانع جدي ندارند، اقدام به ازدواج مي کنند.

تار و پودهايي که هر روز ضخيم تر مي شوند

اشتغال، مسکن، تحصيلات و غيره اگرچه موانعي جدي بر سر راه ازدواج جوانان محسوب مي شوند، ولي تنها موانع نيستند. جامعه و مسوولان وظيفه دارند به بهترين نحو ممکن اين مشکلات را از پيش روي جوانان بردارند، اما بد نيست نگاهي نيز به اطراف خود بيندازيم و کمي هم به تار و پودهايي نينديشيم که خود ما تنيده ايم. سختگيري ها، قيد و بندها، رسم و رسومات زياد از حد و دست و پا گير که روز به روز بر آنها افزوده مي شود، خاکريزهاي جديدي را در سر راه ازدواج ايجاد مي کنند که جوان بايد آنها را فتح کرده و پشت سر گذارد.

اغلب اين رسومات را خانواده هايي ايجاد مي کنند که از لحاظ اقتصادي مشکلات چنداني نداشته و جزو طبقات مرفه جامعه محسوب مي شوند، طبقات مياني نيز به تبع آنها آرام آرام درگير قيوداتي مي شوند که زندگي را براي آنان و جوانانشان مشکل و مشکل تر مي سازد.

بسياري از اين آداب و رسوم، واقعه ازدواج را که قرار است بهترين و شيرين ترين واقعه زندگي باشد، به تلخکامي مبدل مي سازد. انتظار از جوان براي خريدهاي آنچناني، برگزاري مراسم در فلان تالار، خودروي مدل بالا با راننده و نصب گل هاي گران قيمت و... پيرايه هايي است که ازدواج را هر روز بيش از پيش به تاخير انداخته و مشکل تر مي سازد.

کبوتران هم آشيانه مي سازند

تقريبا غيرممکن است با جواني صحبت کنيد و او درباره مهم ترين موانع ازدواج خود به اشتغال و مسکن اشاره نداشته باشد. اگر اين دو مانع از سر راه برداشته شوند، ديگر مسائل و مشکلات به خودي خود حل مي شوند. ازدواج به نحو موثري با اشتغال و درآمدزايي بستگي دارد و مسکن عاملي مهم و تعيين کننده در اين زمينه است. اسحاقي در حالي که براي حل اين 2 مشکل، مدل اشتغال موقت و دانشجويي و استفاده از مجموعه اي از منازل مخصوص جوانان را که مي توان در هر محله ايجاد کرد و با اجاره بهاي بسيار پايين در اختيار آنان قرار داد، پيشنهاد مي کند، وي از نظام بانکي و سيستم مالي و اقتصادي انتظار دارد به موضوع اشتغال جوانان، از بعد فرهنگي توجه کنند، نه از بعد اقتصادي و مي گويد: «ما بايد در امر اشتغال و ازدواج جوانان، سرمايه گذاري کنيم ولي نه با اين نگرش که حتما بايد سود آن به نظام اقتصادي برگردد. بايد هزينه هايي صرف کنيم و يارانه هايي بدهيم و درصدي از عدم برگشت سرمايه را نيز بپذيريم. چون جوان در ابتداي راه است، توانمند نيست و شغل ثابتي ندارد، او بازار کسب و کار را نمي شناسد، ممکن است به مشکل برخورد کند و ورشکست شود. نظام اقتصادي بايد اين خطر را بپذيرد و بخشي از عدم بازگشت سرمايه را براي خود تعريف کند».اگر امر اشتغالزايي براي جوانان با ديدي فرهنگي مورد توجه قرار گيرد، بسياري از مشکلات اعطاي وام و تسهيلات جوانان حل مي شود و جوان بدون اضطراب و استرس ورشکستگي و زندان، اقدام به کار توليدي خواهد کرد. ضمن اين که سود آن در درازمدت عايد تمام اقشار جامعه و ازجمله متوليان نظام بانکي و اقتصادي کشور خواهد شد.

چه اشکالي دارد مراسم همانند گذشته در خانه و با مشارکت همسايگان برگزار شود، چه اتفاقي خواهد افتاد اگر به جاي پرداختن هزينه گزاف براي خودرو و راننده و تزيينات آنچناني، خودروي يکي از بستگان براي اين کار استفاده شود، آيا نمي توان به جاي چندين نوع پيش غذا و غذا و سالاد و دسر به دادن وليمه اي ساده تر اکتفا کرد؟ آيا اين گونه مراسم صفا و صميميت بيشتري در بين خانواده ها ايجاد نخواهد کرد و خاطره اي شيرين و به ياد ماندني براي عروس و داماد باقي نخواهد گذاشت؟ امروز گاهي هزينه هاي مراسم به قدري سنگين است که زوجين تا چندين سال بايد بخش مهمي از درآمد خود را صرف بازپرداخت مخارج يک شب جشن عروسي خود کنند.

گاهي از زوجين انتظار داريم شرايطي را که يک خانواده پس از چندين سال زندگي و تلاش مشترک به آن مي رسند، از همان ابتدا داشته باشند، از دختر انتظار جهيزيه اي را داريم که شايد بسياري از اقلام آن تا سال ها مورد استفاده قرار نگيرد و از پسر مي خواهيم از همان ابتدا خودرو و خانه و مقدار زيادي نقدينگي داشته باشد. اينها تارهايي است که به دست و پاي دختران و پسران ما تنيده مي شود.

اسحاقي با اشاره به اين نکته که بخشي از روند آسان سازي ازدواج به مراسم ازدواج و زوجين، بخشي به خانواده و بخشي نيز به دولت مربوط است که زمينه هاي ازدواج آسان را فراهم کند، مي گويد: «ما درباره ازدواج قائل به سهل انگاري نيستيم، ولي پس از تحقيقات و انتخاب همسر بايد زوجين و خانواده ها بنا را بر سهل گيري بگذارند. موضوعات اقتصادي و رفاه اقتصادي موضوعاتي نسبي است و شما در هر نقطه که باشيد، بالاتر از آن هم هست. اما قناعت و راضي شدن به حداقل ها در ابتداي زندگي مي تواند شروع خوبي براي ازدواج آسان باشد».

خانواده ها بايد از ايجاد توقعات زياد براي مراسم ازدواج خودداري کنند

يک بخش از شاخص هاي ازدواج آسان در نزد خانواده هاست که با تبعيت از رسم و رسوم و چشم و هم چشمي هزينه هاي ازدواج را بالا مي برند. وقتي شرايط سخت باشد، تامين هزينه ها يکي از موانع مهم براي ازدواج خواهد بود.

0در مورد زوجين نيز اگر زن و شوهر بيش از هر چيز به يکديگر بينديشند، ساير مسائل تبعي و دست دوم خواهد بود و با شرايطي بسيار ساده نيز مي توان زندگي خوبي داشت. بنابراين در مثلث زوجين، خانواده، دولت و خود زوجين مهمترين نقش را در برگزاري ازدواج آسان دارند.اسحاقي يکي از راه هاي کاهش هزينه هاي ازدواج را برگزاري مراسم و جشن هاي جمعي مي داند.

به اعتقاد او، اين گونه جشن ها که مي تواند از سوي دستگاه هاي مختلف ، کارخانه ها و ادارات برگزار شود، علاوه بر کاهش هزينه ها، باعث نشاط اجتماعي نيز خواهد شد.

درمان براي بسياري از آسيب هاي اجتماعي

محققان اعتقاد دارند يکي از مهمترين علت هاي بروز بسياري از آسيب هاي اجتماعي تاخير در ازدواج جوانان و ايجاد شکاف بين سن بلوغ و ازدواج است. مطمئنا منظور اين محققان ازدواجي است که به ايجاد کانون خانواده اي گرم و مستحکم منجر خواهد شد.

در اين زمينه روي آوردن به راه حل هايي از نوع ترويج ازدواج موقت مسکني است که حتي در صورتي که تمام پسران ما به آن ميل داشته و اقدام کنند، تنها مشکلات جنسي نيمي از جامعه جوان ما را به طور موقت برطرف خواهد کرد و آرامش و امنيت رواني و نيز بنياد خانواده سالمي را که ما از وقوع ازدواج انتظار داريم، محقق نخواهد ساخت و چه بسا جامعه ما را با مشکلات جديد و پيش بيني نشده اي روبه رو سازد. منطقي به نظر مي رسد اگر هر آنچه توان داريم براي بر طرف کردن مشکلات و موانع پيش روي جوانان به شکلي دائمي و چاره ساز سرمايه گذاري کنيم.

اسحاقي در زمينه تلاش دولت براي رفع موانع پيش روي جوانان به آيين نامه اي اشاره مي کند که در صورت تحقق، مي تواند براي جوانان 20 يا 30 سال آينده راهگشا باشد. براساس اين آيين نامه در صورتي که تصويب شود، از ابتداي تولد هر نوزاد يک حساب بانکي براي او باز مي شود و دولت و والدين مبلغي را ماهانه براي او واريز مي کنند، تا در درازمدت سرمايه مناسبي براي او پس انداز شود.

در اين آيين نامه براي کاهش سن ازدواج پيش بيني شده است اگر جوان در حدود سن مشخصي اقدام به ازدواج کند، مي تواند علاوه بر اين سرمايه از تسهيلات ديگر دولتي نيز بهره مند شود. اگرچه چنين آيين نامه هايي تاثيري در رفع مشکلات جوانان امروز که درصد بالايي از جمعيت کشور ما را تشکيل مي دهند نخواهد داشت ، ولي با خوشبيني مي توان آن را گامي بلندمدت براي از ميان برداشتن مشکلات تلقي کرد.اما در کوتاه مدت به برنامه ها و صرف هزينه هايي نياز است که به شکلي انقلابي و کوتاه مدت جوانان را در رسيدن به اساسي ترين حق خود و تشکيل خانواده ياري رساند و مشکلات و موانع پيش روي آنان را از ميان بردارد. در پايان نظر دکتر اسحاقي را در اين زمينه نيز بخوانيد: «اگر تنها درصدي از هزينه هايي که صرف کنترل و مقابله با بزه مي شود، صرف اشتغال و ازدواج جوانان شود، نتايج بسيار بهتر و موثرتري عايد خواهد شد. پيشگيري بسيار بهتر از درمان و مقابله انتظامي و قضايي است. در پيشگيري از آسيب هاي اجتماعي مباحث فرهنگي مقدم است و در مقوله فرهنگي توجه به نيازهاي اساسي فرد از نظر مادي و معنوي حرف اول را مي زند. بنابراين هر چقدر در مسائل مربوط به جوانان هزينه شود، در حقيقت انباشت سرمايه و ثروت انساني است».

*************************




>>صفحه اصلي<<

اهداف

موفقيت سازماني
خانواده
روانشناسی
تربیتی
سلامت - زيرذره بين فعال است
بازنشستگان
بخشنامه ها
قوانين و لوايح مجلس
مادر و کودک
ورزشی

ارتباط با مشاور زنان و خانواده 

سايتهاي مرتبط

آيين نامه توسعه مشاركت زنان