*****        منتظر نظرات و پيشنهادات شما همكاران گرامي هستيم *****

شكست يك راه حل پايان همه راه حل ها نيست



ايران = شنبه 31 فروردين 87

مهارت هاى زندگى ‎/ توانايى حل مسئله

ما در زندگى روزمره خود به طور مداوم در حال حل مسئله هستيم. برخى از اين مسائل ساده هستند، ولى برخى ديگر به فعاليت هاى فكرى پيچيده اى نياز دارند. مسائل مهم زندگى چنانچه حل نشده باقى بمانند، استرس روانى ايجاد مى كنند كه در نهايت به فشار جسمانى منجر مى شوند. توانايى حل مسئله ما را قادر مى سازد تا به طور مؤثرترى مسائل زندگى را حل كنيم. حل مسئله اجزايى دارد كه عبارتند از:

* تشخيص علل مشكلات و ارزيابى دقيق آنها

* درخواست كمك

* مصالحه (براى حل تعارض)

* آشنايى با مراكزى براى حل مشكل

* تشخيص راه حل هاى مشترك براى جامعه

ممكن است بپرسيد كه ضعف در توانايى حل مسئله چه مشكلاتى ايجاد مى كند واقعيت آن است كه تحقيقات بى شمارى در سطح جهان نشان مى دهند كه ضعف يا ناتوانى در مهارت حل مسئله با مشكلات و مسائل مهم بهداشتى و اجتماعى مرتبط است. برخى از اين مسائل عبارتند از خودكشى، اعتياد، بى بند و بارى، ابتلا به ايدز و بزهكارى. حجم وسيعى از تحقيقات نشان مى دهد كه هرچه فرد توانايى بيشترى در حل مسئله داشته باشد، به همان اندازه در زندگى خود موفق تر و سالم تر خواهد بود.

مهارت حل مسئله به افراد كمك مى كند تا به صورت منطقى و منظم به حل مسائل و مشكلات خود بپردازند. در حل مسئله بايد به نكاتى توجه داشت.

۱ـ رويكرد صحيح نسبت به مسئله

برخى از افراد زمانى كه با مشكل يا مسئله اى مواجه مى شوند، شروع به سرزنش ديگران مى كنند. معمولاً اين افراد اعتقاد دارند كه:

* انسان قوى در زندگى خود دچار مشكل نمى شود.

* روبه رو شدن با مشكلات نشان دهنده ضعف و ناتوانى است.

* اگر انسان درست عمل كند، هيچ گاه در زندگى خود با مشكل روبه رو نمى شود.

* اگر مشكلى وجود دارد، حتماً مقصرى هم وجود دارد، بايد مقصر را پيدا و تنبيه كرد.

* مشكلات يا بعضى از مشكل ها را نمى توان حل كرد.

* در زندگى بايد سعى كرد كه اصلاً مشكلى پيدا نشود.

نكته مهم آن است كه همه باورهاى بالا اشتباه هستند و باعث مى شوند فرايند حل مسئله از همان ابتدا به بيراهه برود. در فرايند حل مسئله اولين قدم آن است كه نگرش درستى به مسئله داشته باشيم، يعنى با خود بگوييم: روبه رو شدن با مسئله در زندگى يك امر طبيعى است و هر كسى در زندگى با مشكل روبه رو مى شود، مهم اين است كه بدانم حالا كه با اين مشكل روبه رو شده ام، چه كار بايد بكنم تا اين مشكل حل شود.

۲- تعريف دقيق مسئله

يكى ديگر از مراحل مهم حل مسئله كه گاهى مورد غفلت قرار مى گيرد، مرحله تعريف دقيق مسئله است. در واقع تا صورت مسئله به درستى روشن و آشكار نباشد، نمى توان آن را حل كرد. بيان كلى مشكلات به صورت مبهم و كلى براى حل مسئله كافى نيست، بلكه بايد دقيقاً روشن كرد كه مشكل چيست و چرا به وجود آمده است در بيشتر مواقع مشكلات روشن و قابل تشخيص نيست و فرد بايد تلاش كند تا بتواند دقيقاً ابعاد مشكل يا مسئله را تعريف كند.

۳- پيدا كردن راه حل هاى متعدد و فراوان

در اين مرحله فرد بايد تلاش كند تا براى مسئله، راه حل هاى متعددى به دست آورد. در اين مورد لازم است فرد از تكنيكى به نام «بارش فكرى» استفاده كند، به اين معنا كه هر راه حلى كه به ذهنش مى رسد را روى كاغذ بنويسد، حتى راه حل هاى غيرمفيد و بى اهميت. اين تكنيك موجب سيال شدن ذهن مى شود. براى پيدا كردن راه حل هاى زياد و متنوع، فرد بايد از منابع اطلاعاتى زيادى استفاده كند يعنى هر چه فرد اطلاعات زياد و متنوعى در رابطه با مشكل خود به دست آورد، راه حل هاى بيشترى به ذهن او مى آيد. يكى از منابع اطلاعات مى تواند افراد متخصص و با تجربه در زمينه همان مسئله باشد. مثلاً اگر مشكل فرد بهداشتى يا درمانى است، بهتر است اطلاعات دقيق را از پرسنل بهداشت و درمان مثل پزشكان يا پرستاران به دست آورد.

۴ـ ارزيابى و انتخاب راه حل ها

بعد از اين كه فرد راه حل هاى زيادى به دست آورد، بايد با استفاده از تفكر نقاد، آنها را ارزيابى كند. مهم آن است كه هر كدام از راه حل ها ارزيابى، بررسى و سنجيده شود. بهتر است فرد از روش «اگر ... آنگاه ... خواهد شد» استفاده كند. اين تكنيك باعث مى شود قبل از آنكه فرد اقدامى كند، بتواند پيامدهاى اقدامات خود را ارزيابى كند، سپس يكى از راه حل هاى مفيد و كم هزينه تر را براى اجرا انتخاب كند.

۵ ـ اجراى راه حل ها

بعد از انتخاب بهترين راه حل، مراحل اجراى آن بايد روشن شود. بهترين راه حل ها اگر اجرا نشوند، فايده اى نخواهند داشت. راه حل ها را براى حل مسئله به ترتيب اولويت بايد اجرا كرد. نشانه بهترين راه حل، كم هزينه تر بودن، مفيد تر بودن و نزديك ترين راه براى حل مسئله است. اگر از يك راه حل امكان برطرف شدن مشكل ميسر نشد، نبايد نااميد شد بلكه بايد راه حل هاى ديگر را امتحان كرد.

والدين بايد براى تقويت مهارت حل مسئله در فرزندان اقداماتى انجام دهند، از جمله:

۱- كمك كنند تا فرزندان به كسب توانايى مهارت حل مسئله در زندگى خود بيشتر احساس نياز كنند.

۲- براى تقويت مهارت حل مسئله در فرزندان بايد به خصوصيات شخصيتى، احساسى و رفتارى آنان به طور ويژه توجه كنند.

۳- در طرح حل مسئله به شرايط زمان و مكان نيز توجه داشته باشند كه آيا شرايط براى بيان آن مسئله آماده است يا خير

۴- از طريق همدلى با فرزندان مى توانند آنان را در حل مسئله كمك كنند.

۵- براى حل مسئله ضرورى است اطلاعات دقيق و لازم را از منابع مطمئن به دست آورند.

۶- با ايجاد باور و نگرش مثبت در فرزندان مى توان در حل مسئله گام هاى مؤثرترى برداشت.

۷- اگر فرزندان براى حل مسئله از آنها كمك خواستند، بلافاصله راه حل ارائه نكنند، بلكه ابتدا از او بپرسند خودت چه راه حل هايى به ذهنت مى رسد و بعد به صورت غيرمستقيم او را در حل مسئله يارى كنند.

۸- از طرح مسئله از سوى فرزندان استقبال كنند.

۹- از به كار بردن جملاتى مانند «مشكل خودت است» و «به من ربطى ندارد» خوددارى كنند.

۱۰- به فرزندان ياد دهند كه هميشه اولين راه حل بهترين راه حل نيست و حتماً نياز به بررسى بيشتر و دقيق ترى دارد.

۱۱- به فرزندان آموزش دهند كه هميشه كوتاه ترين راه، بهترين راه نيست.

۱۲- به فرزندان ياد دهند كه در مواجهه با انبوهى از مشكلات به هم تنيده سعى كنند تا مشكلات را از نظر اهميت و مهم بودن اولويت بندى كنند.

۱۳- به فرزندان بياموزند كه اگر راه حلى را انتخاب كردند ولى به نتيجه نرسيدند، مأيوس نشوند و به دنبال راه حل هاى ديگرى براى حل مشكل باشند، چراكه شكست يك راه حل، پايان تمام راه حل ها نيست.

۱۴- اگر اجازه دهند فرزندان پاسخ سؤالاتشان را خود كشف كنند، در سنين بالاتر توانايى حل مسئله در آنها قوى تر خواهد بود.

۱۵- تمسخر راه حل هاى اوليه در فرزندان، كسب توانايى حل مسئله را در آنها به تأخير مى اندازد.

*************************




>>صفحه اصلي<<

اهداف

موفقيت سازماني
خانواده
روانشناسی
تربیتی
سلامت - زيرذره بين فعال است
بازنشستگان
بخشنامه ها
قوانين و لوايح مجلس
مادر و کودک
ورزشی

ارتباط با مشاور زنان و خانواده 

سايتهاي مرتبط

آيين نامه توسعه مشاركت زنان