*****        منتظر نظرات و پيشنهادات شما همكاران گرامي هستيم *****


 


ايران = سه شنبه سيزدهم آذرماه 1386

شايد كودك بيش فعال شما يك نابغه باشد

جميله زلفى ـ دانشجوى كارشناسى ارشد روانشناسى تربيتى

فرزندم بسيار پرتحرك است آرام و قرار ندارد، خيلى كم يكجا مى نشيند، بيش از اندازه صحبت مى كند، از در و ديوار بالا مى رود، انگار كه هيچ وقت خسته نمى شود، در مدرسه اغلب با دانش آموزان مشكل پيدا مى كند، مرتب وسايل خود را گم مى كند، در رعايت مقررات مدرسه مشكل دارد و اولياى مدرسه دائم از حواس پرتى و بى توجهى او در كلاس درس شكايت دارند...

اينها بخشى از نگرانى و شكايات والدينى است كه در جست وجوى راهى براى كمك به فرزند بى قرار خود هستند. اگرچه اغلب كودكان پرتحرك و بازيگوش هستند اما گاهى اين ويژگى ها چنان دامنه مى يابد كه كنترل كودك را امرى دشوار مى نماياند.

* بيش فعالى و نقص توجه چيست

بيش فعالى و نارسايى توجه مشكلى است كه در كودكان و حتى بزرگسالان ديده مى شود و تعداد قابل توجهى از كودكان و نوجوانان به آن دچارند. كودكان و نوجوانانى كه به اين اختلال دچارند، نمى توانند توجه خود را متمركز كنند و در فعاليت هايى چون تمركز حواس، گوش دادن و يادآورى مشكل دارند. اين افراد دچار حواس پرتى، بى توجهى و تحرك زيادند و معمولاً در يادگيرى، پيگيرى و تمام كردن كارها، دوست يابى و حفظ دوستان مشكل دارند. البته تمام افرادى كه مشكل نارسايى بيش فعالى و نقص توجه دارند لزوماً همه اين نشانه ها را بروز نمى دهند.

*نشانه هاى رفتارى

انجمن روانپزشكى آمريكا ۱۴ ويژگى را به عنوان نشانه هاى اختلال بيش فعالى برشمرده است. حداقل بايد هشت مورد از اين ويژگى ها به مدت حداقل شش ماه در كودك مشاهده شود تا به طور قطعى وجود اختلال مذكور مورد تأييد قرار گيرد.

۱ـ تكان خوردن در سرجا و در اغلب موارد بازى با دست و پا

۲ـ بى تابى كردن و بى قرارى در مواجهه با محرك هاى بيرونى

۴ـ پاسخگويى به سؤالات قبل از كامل شدن آنها

۵ـ عدم رعايت نوبت در جريان بازى، يا موقعيت هاى گروهى

۶ـ به پايان نرساندن كارهاى خواسته شده و پيروى نكردن از دستورالعمل

۷ـ توجه نكردن به درست انجام دادن تكاليف و بازى

۸ـ ناتمام رها كردن يك فعاليت و پرداختن به فعاليت ديگر

۹ـ نداشتن آرامش هنگام بازى در اكثر اوقات

۱۰ـ صحبت كردن بيش از اندازه

۱۱ـ قطع صحبت يا فعاليت ديگران در اغلب موارد

۱۲ـ گوش نكردن به صحبت هاى ديگران

۱۳ـ گم كردن وسايل و ملزومات مورد استفاده در مدرسه

۱۴ـ پرداختن به امور فيزيكى خطرناك بدون در نظر گرفتن عواقب آن

* علت هاى عمده ايجاد اختلال بيش فعالى و نقص توجه

علت هاى ايجاد اختلال بيش فعالى و كم توجهى هنوز به طور قطعى مشخص نيست اما عوامل ژنتيك، عوامل عصب شناختى و عصبى ـ شيميايى، سم هاى محيطى، عوامل مربوط به تغذيه، عوامل روانشناختى (تعامل طبيعت ـ تربيت) و نوع رفتار والدين از جمله علل احتمالى اين اختلال است.

* روش هاى درمان

اگرچه در حال حاضر درمان قطعى براى اين اختلال مذكور مشخص نشده اما مى توان با مراجعه به تيم هاى روانپزشكان و روانشناسان كه با بهره مندى از روش هاى دارودرمانى، رفتاردرمانى و اصلاح شناختى رفتارى به بهبود رفتارهاى اجتماعى، تحصيلى و روابط خانوادگى كودك و نوجوان مى پردازند كمك شايان توجهى به ارتقاى مهارت هاى زندگى آنان كرد.

* نقش والدين

والدين اين قبيل كودكان و نوجوانان لازم است بدانند اگرچه آنان اساساً عامل بروز اين اختلال نيستند اما مى توانند با خويشتندارى و اتخاذ راهبردهاى صحيح و اصولى در تعامل با فرزند خويش، اين روش ها و تكنيك ها را به كار بگيرند.

۱) مهارت هاى مراقبتى يا كنترلى ـ رفتارى ـ والدين بهتر است با دستورات ساده، واضح و سنجيده به كودك كمك كنند تا بداند از او چه انتظاراتى دارند. تذكر وتكرار اين دستورات موجب مى شود كه كودك مسئوليت خود را انجام دهد و به خاطر آورد چه چيزى از او خواسته شده است. هنگامى كه در كنار ايجاد الگوى واضح و ترسيم محدوده كارى دقيق و صريح، پاداش مناسب در ازاى انجام كار موردنظر به او تعلق گيرد كودك مى آموزد در صورت رفتار مثبت و مناسب، پاداش دريافت خواهد كرد و اين خود ضمن ايجاد رابطه خوب بين والدين و كودك منجر به افزايش اعتماد به نفس كودك مى شود.

۲) افزايش گستردگى توجه كودك ـ كودك براى تمركز حواس روى هر موضوعى نيازمند تشويق و راهنمايى است.

آموختن اين نكته كه هنگام گفت وگو با ديگران بايد كارهاى ديگر را متوقف كرد و به صحبت آنان گوش فراداد، از جمله مهارت هايى است كه بايد به او آموزش داده شود. فرآيند يادگيرى چنين كودكانى معمولاً طولانى است و آنان براى كسب توجه و قدرت تمركز لازم به دقت بيشترى نيازمندند. آنان به رغم داشتن هوش، زيركى و توانايى لازم، به طور مطلوب از اين توانايى ها بهره نمى جويند زيرا چنين كودكانى به كار و تلاش تن درنمى دهند و هيچ انگيزه اى براى يادگيرى ندارند و يا آنكه عمداً نافرمانى مى كنند و به صحبت هاى والدين توجهى نشان نمى دهند. به همين علت والدين صبر و شكيبايى خود را از دست داده و به محض مشاهده چنين اعمالى از كودكان خود، آنها را مورد ملامت قرار مى دهند و همين امر موجب تنش در محيط خانواده مى شود. بيشتر كارها و فعاليت هاى پيچيده و سخت را مى توان به قسمت هاى كوچكتر تقسيم كرد تا كودك با مقدار كمى توجه به موفقيت دست يابد و پيشرفت كار را حس كند.

۳ـ افزايش مهارت هاى اجتماعى ـ اين كودكان به علت تمايل نداشتن ساير بچه ها براى بازى با آنان، ناراحت و اندوهگين مى شوند. آنان به درستى علت چنين رفتارى را درك نمى كنند و نمى دانند چرا در جمع ساير كودكان راه نمى يابند. بهتر است بزرگسالان با مشاركت در بازى كودكان، ضمن تشويق كودك به صبر و بردبارى، بازى هاى مشترك را به آنان آموزش دهند. اين اختلال مى تواند در صورت نداشتن مهارت و مديريت، مشكلات قابل توجهى در مسير رشد اجتماعى و جنبه هاى گوناگون زندگى كودك ايجاد كند با اين وجود گروهى از مردان و زنان بزرگ تاريخ از جمله سقراط (فيلسوف بزرگ پيش از ميلاد)، ولفگانگ موتسارت (آهنگساز)، آيزاك نيوتن (فيزيكدان و رياضيدان)، لئو تولستوى (نويسنده)، الكساندر گراهام بل (مخترع تلفن)، هانس كريستين اندرسن (نويسنده كتاب كودك)، بتهوون (آهنگساز)، لئوناردو داوينچى (مخترع و نقاش)، گاليله (رياضيدان و ستاره شناس) و ارنست همينگوى (نويسنده)، بنابر اظهارنظر شخصى خود يا براساس شرح حالى كه از زندگى آنان در طول تاريخ به دست آمده است، دچار اين اختلال بوده اند اما بر آن فائق آمده اند. زندگى آنان مى تواند الگوى خوبى براى زندگى موفق اين گروه از كودكان باشد.

*************************




>>صفحه اصلي<<

اهداف

موفقيت سازماني
خانواده
روانشناسی
تربیتی
سلامت - زيرذره بين فعال است
بازنشستگان
بخشنامه ها
قوانين و لوايح مجلس
مادر و کودک
ورزشی

ارتباط با مشاور زنان و خانواده 

سايتهاي مرتبط

آيين نامه توسعه مشاركت زنان